Kerstavond 2014

Bijbellezingen:

* BGT Psalm 94 : 1- 7
* BGT Jesaja 8 : 21 – 9 : 6
* BGT Lukas 2 : 1 – 14

Kerst vieren voelt onwennig dit jaar.
De sfeer van kerst past niet bij de toestand in de wereld.
Wij willen zingen van ‘Vrede op aarde’ en wat we om ons heen zien is strijd.
Het schuurt om ‘Er is een kindeke geboren op aard ’ te zingen,
als juist kinderen slachtoffers zijn in een gewelddadige oorlog.

En toch is het niets nieuws onder de zon.
We zijn hoogstens dat besef kwijtgeraakt.
Hoe misdadig onze wereld wel niet is.

In de tijd van de bijbel was het al niet anders.

De Assyrische legers waren wel het meest berucht om de wreedheid,
waarmee ze met hun soldatenlaarzen alles vertrapten en vernietigden.
Aan hun mantels kleefde het bloed van kleine kinderen en dat van de zwangere vrouwen die als wraak voor de geboden tegenstand opengereten werden.

Maar het zijn niet alleen je vijanden die zich zo meedogenloos kunnen gedragen.
Ook mensen van je eigen volk, uit je eigen omgeving, vergrijpen zich aan de macht.
Zij die in Psalm 94 getypeerd worden als mensen die zich aan gebod noch God storen,
die er geen been in zien om volksgenoten onrechtvaardig te behandelen,
om medeburgers te vertrappen en te onderdrukken,
om weduwen en vreemdelingen te doden en wezen om te brengen.

Geef iemand een geweer in de hand en het duurt niet lang of hij voelt zich zo machtig, dat hij zijn naaste zal beginnen te onderdrukken. Het vernis van onze beschaving blijkt iedere keer weer flinterdun. En maak je maar geen illusies: in ieder van ons is dat gif ons hart binnengedrongen. Macht corrumpeert.

Kun je je het dan voorstellen, dat er om wraak gezongen wordt,
aan God gevraagd wordt om vergelding voor aangedaan onrecht?

Kerst is God’s reactie op die roep om wraak.
Het geschreeuw en het verdriet van de slachtoffers is tot de hemel doorgedrongen.
De grootspraak van die wettelozen, dat Hij het niet zou zien, heeft Hij ook gehoord.
Het onrecht dat zij in deze wereld aanrichten, ziet Hij ècht wel.
En daarom komt Hij om orde op zaken te stellen.

In Bethlehem, het dorpje waar eens David geboren is, wordt opnieuw een kindje geboren.
Een toekomstige held, die zijn volk zal verlossen uit de heerschappij van het kwaad.
Een kroonprins, die straks vanaf de troon van zijn vader David recht zal spreken.

Dat is de boodschap van Kerst voor de herders in het veld:
prijs God, geef Hem de eer, want vandaag is jullie redder geboren, de Messias.
Jullie bevrijding is aanstaande.
Elk onrecht, elke misstand, zal vernietigd worden.
Vrede ligt in het verschiet.
God zelf is gekomen om orde op zaken stellen.

Daarom zijn we hier ook vanavond naar de Fontein gekomen.
Om God te eren en te prijzen, omdat Hij zèlf orde op zaken is komen stellen.
Omdat Hij het recht op deze aarde zal laten heersen.
Omdat Hij ons mensen in vrede op deze aarde wil laten wonen.

En toch voelt het ongemakkelijk om vanavond Kerst te vieren.
Want we zien het nog niet.

En ook dàt is niets nieuws.
De bijbel is daar heel eerlijk over.

Want als je het kerstverhaal verder leest, kom je een koning Herodes tegen.
Hij geeft opdracht om alle jonge kinderen in Bethlehem te vermoorden.
En Jezus moet als klein kindje als vluchteling in Egypte in ballingschap moet leven.

En Lukas en Mattheus, de schrijvers die dit verhaal van de geboorte van Jezus opgetekend hebben, weten ook van de verwoesting van Jeruzalem, zo’n 40 jaar na de dood van Jezus.
Ze vertellen dat de Romeinen de stad met de grond gelijkmaken
en dat ze alle inwoners, de kinderen inbegrepen, zullen ombrengen.

Het kwaad is in onze wereld diep verankerd.
Dat werk je niet zo maar 1, 2, 3 de wereld uit.

En toch hebben wij hoop.
Omdat God met Kerst is gekomen om het kwaad bij de wortel aan te pakken.

Onze reactie op onrecht en lijden is vaak een schreeuw om wraak,
zelfs al weten we dat het niet zal werken.
Want wraak roept alleen maar meer onrecht op,
en eindigt uiteindelijk in een spiraal van dood en geweld.

God heeft een ander antwoord op onrecht en kwaad: zijn liefde.
God stopt de spiraal van het geweld.
Hij neemt zelf het kwaad op zich, hij draagt het in eigen persoon en hij schenkt vergeving.
Daarom werd Jezus als kindje geboren.
Om straks aan een kruis en in zijn sterven de heerschappij van het kwaad te breken.
Zo wordt Gods liefde en zijn wonderlijke macht zichtbaar.

God pakt het kwaad bij de wortel aan.
Kerst is het begin van dat vredesoffensief van God.

Daarom hebben wij hoop en daarom hoeven we de moed niet te verliezen.
Daarom hoeven wij niet bang te zijn.
Daarom kunnen wij kerst vieren, zelfs in tijden van onrecht en geweld.
Want dit kind van Kerst is de hoop, die God schenkt aan een gehavende wereld.

 

Advertenties

Discipelschap als nieuw concept?

Gisteravond was ik in het leerhuis van de Zwolse Plantagekerk. Daar sprak dr. Sake Stoppels over discipelschap. Het was een inspirerende avond.

Eén bundel van uitspraken bleef bij mij hangen: ‘Jezus roept leerlingen, geen kerkleden.’ Kerklid zijn betekent nog niet dat je een discipel bent. Discipel zijn is een zaak van houding en gezindheid, niet van activiteit. Lidmaatschap is iets administratiefs en dat is in deze tijd passé. Daarom snapte hij de ratio achter de stelling van de PKN in juli 2013 niet, dat zij meer leden (2 miljoen) heeft dan de KNVB (1,2 miljoen).

Je zou het spreken over discipelschap een hype kunnen noemen. Zo wil ik het niet wegzetten. In onze kerkelijke gemeente – GKV De Fontein in Zwolle-Stadshagen – hebben we ook bewust in de nieuwe missie en visie gekozen voor het concept ‘leerling van Jezus Christus’. Voor mij is het grote pré van dit concept, dat je gedwongen wordt om het christen zijn niet als een vaststaand gegeven te beschouwen. In de zin van: je hebt belijdenis gedaan en nu is het goed. In de woorden van Sake Stoppels: ‘belijdenis doen is geen eindstation, eerder een beginpunt’.

Inderdaad staat het evangelie en het leven als leerling haaks op onze cultuur en op mijn eigen leefpatroon. Er is, – zoals Sake Stoppels uitlegde -, die Tegenstem in mijn leven, waardoor het in mijn bestaan schuurt. Een Tegenstem, die mij dwingt in de spiegel te kijken en die mij de vraag voorlegt: past dat gedrag van jou nu wel bij het volgen van Jezus?

Tegelijk kwam de vraag bij mij boven: wat is er nu anders aan dit concept in vergelijking met vroeger? Misschien wel bij de PKN. Daar is vanouds een brede rand en heeft men een grote kaartenbak met papieren leden. De nadruk op discipelschap kan dan inderdaad een ander accent zijn.

In de traditie waarin ik groot geworden ben, de vrijgemaakte, is er altijd een besef geweest dat ‘het leven één is’. Dat er geen scheiding zou mogen zijn tussen de zondag en de maandag. Dat is een van de redenen geweest om na de Vrijmaking diverse gereformeerde organisaties voor het maatschappelijke leven op te richten: het GPV, het GMV (Gereformeerd Maatschappelijk Verbond), het GSEV (het Gereformeerd Sociaal en Economisch Verband) en het GWG (Gereformeerd Wetenschappelijk Genootschap). Lijkt mij toch een vorm van stimuleren van discipelschap.

Een verschil met vroeger zou kunnen zijn dat wij vandaag in het spreken over discipelschap meer de nadruk leggen op karaktervorming en op de individuele vormgeving van de navolging, op het je daadwerkelijk eigen maken van het geloof. Vroeger lag er denk ik meer de nadruk op het volgen van de voorgegeven kaders en was geloven vooral een zaak van regelgeleid gedrag. De traditie was sterk.

Het concept ‘leerling zijn’ doet meer een beroep op het daadwerkelijk iets nieuws leren en nieuwe wegen bewandelen: wegen die misschien niet bekend, maar wel verrassend kunnen zijn. Discipelschap zet meer in op groei en dynamiek.

En toch heb ik stiekem het idee, dat het concept niets anders is als het op een aansprekende wijze formuleren van die oude waarheid, dat het leven van de gelovige bestaat uit het afsterven van de oude en het opstaan van de nieuwe mens.