‘Doorvretend virus’

In het burgerlijk verkeer kennen we de begrippen belediging, smaad en laster. Dit zijn vergrijpen die strafbaar zijn. Er is sprake van smaad als iemand opzettelijk ‘slechte’ dingen zegt over een ander, met als doel dat anderen dit ter ore komt en deze persoon in een slecht daglicht wordt gesteld. Iemand wordt echter niet voor smaad veroordeeld wanneer hij te goeder trouw had kunnen aannemen dat het te laste gelegde feit waar was én het in het algemeen belang was dat dit ten laste werd gelegd.

Hieraan moest ik denken, toen deze week opnieuw in het blad Nader Bekeken[i] de visie dat vrouwen in het ambt mogen dienen in verband werd gebracht met ‘nieuwe hermeneutiek‘ en ‘vrijzinnigheid‘ en met noties als dat ‘de bijbel niet meer als norm wordt erkend‘ of dat deze visie ‘in strijd is met art. 3 t/m 7 van de NGB’ en dat er metaforen worden gebruikt als ‘een regelrechte aanval op het geopenbaarde Woord van God’, ‘een aanval op het verlossingswerk van Christus‘ en ‘een (doorvretend) virus‘ dat ‘deze dagen om zich heen grijpt’.[ii]  Het K-woord gebruikt men nog net niet, maar de strekking is duidelijk: isoleren, wegsnijden en definitief verwijderen.

Nu gaat het in de genoemde artikelen van Nader Bekeken natuurlijk niet direct over personen, maar over een visie. Ook gaat het strikt genomen niet eens over de vrouw in het ambt, maar over een visie die men eerst gedefinieerd heeft als ‘de nieuwe hermeneutiek’, waarop men vervolgens alle mogelijke argumenten op los laat om te laten zien hoe verderfelijk die wel niet is. En tenslotte heeft men natuurlijk het algemene belang op het oog: het gaat om het gereformeerd zijn en blijven. Strafrechtelijk gezien is er dus van smaad geen sprake.

En toch vind ik het een zeer unfaire manier van positie bepalen in het gesprek over de uitleg van de bijbel rond de vraag of de vrouw in het ambt zou mogen dienen. Want de context van deze artikelen is natuurlijk wel het besluit van de GS Meppel 2017 om het ambt voor de vrouw open te stellen. Niet voor niets worden al deze artikelen uit Nader Bekeken meteen ook gepubliceerd op de bezinningssite www.bezinningmvea.nl, die ‘Studie naar bijbeluitleg, achtergronden en gevolgen van de synode-besluiten Meppel 2017’ wil bieden.

Door zo de positie van de andere kant in het gesprek negatief te karakteriseren, worden degenen die op de synode voor dit besluit gestemd hebben en ieder die een pleidooi voert voor de vrouw in het ambt, weggezet als dwaalleraren[iii] bij wie Gods Woord en dus ook de gelovigen niet veilig zijn, omdat zij zich hebben overgeleverd aan de Schriftkritiek. Een belastender kwalificatie is in de kerk bijna niet mogelijk, of het moet dat andere K-woord zijn: ketter.

Wanneer je de argumentatie in de verschillende artikelen analyseert, blijkt dat dit oordeel voornamelijk gebaseerd is op het uitgaan van het eigen gelijk.

De onderliggende veronderstelling is namelijk, dat alleen de klassieke visie dat de vrouw niet in het ambt mag dienen gereformeerd is.[iv] Dat is het uiteindelijke criterium waar andere interpretaties aan gemeten worden. Wie bij het lezen van de bijbel tot een andere conclusie komt, heeft de teksten dus niet volgens de regels van de gereformeerde hermeneutiek geëxegetiseerd en is dus aanhanger van een ‘nieuwe hermeneutiek’, met alle negatieve en ‘ketterse’ kwalificaties die men daar vervolgens aan verbindt.

Ook al is er juridisch geen sprake van smaad, ethisch gezien vind ik de manier waarop in deze artikelen geargumenteerd wordt, geen voorbeeld dat in Nader Bekeken ‘de eer en de goede naam van de naaste zoveel als mogelijk verdedigd en bevorderd wordt’.[v] Je moet wel erg te goeder trouw zijn, wil je aannemen dat deze artikelen zo bedoeld zijn en dat effect zullen hebben.

Voor een open gesprek is het beter om zo zakelijk mogelijk te blijven argumenteren en niet op basis van ‘straw man’-argumenten[vi] en algemeenheden – die men vervolgens aan de voorstanders binnen de GKV van de vrouw in het ambt toeschrijft – de visie van een groot deel van de kerk te diskwalificeren en te stigmatiseren. Door op de manier van Nader Bekeken te blijven argumenteren wordt een werkelijk gesprek over de vrouw in het ambt belast, zo al niet belemmerd en maakt men dit gesprek misschien wel onmogelijk.


[i] Het nieuwe nummer van Nader Bekeken, Jaargang 25 nr. 12, december 2018, waar prominent op het voorblad staat ‘Doorvretend virus‘. Dit blad wordt in de GKV uitgegeven door de Stichting Woord en Wereld die zo informatie en voorlichting wil geven tot versterking van het gereformeerde leven onder het motto ‘dankbaar gereformeerd’, (zie website www.woordenwereld.nl).

[ii] Artikelen van Pieter Boonstra in Nader Bekeken, de nummers van December 2017, Februari 2018 en December 2018.

[iii] De titel van het artikel waar de term ‘Doorvretend virus’ aan ontleend is, luidt: ‘De les van een gerechtelijke dwaling’. Als je zo nodig over een gerechtelijke dwaling wilt spreken, is de vraag interessant bij wie die dwaling dan wel aanwezig is: bij de traditie of bij de synode.

[iv] De GS Synode Ede 2014-2015 heeft destijds nogmaals bevestigd, dat ‘de visie dat behalve mannen ook vrouwen in de kerkelijke ambten mogen dienen moet vrij bespreekbaar zijn zolang er vanuit de Schrift geargumenteerd wordt’, (Acta,p. 41).  

[v] Uitleg in HC Zondag 43 van het negende gebod.

[vi] ‘Een ‘stropop’-redenering (stroman/vogelverschrikker) is een type drogreden waarbij men niet het werkelijke standpunt van de tegenstander weerlegt maar een (karikaturale) variant daarvan. Men interpreteert het standpunt van de tegenstander zodanig dat dit standpunt gemakkelijk te weerleggen is en suggereert dan dat dat het werkelijke standpunt van de tegenstander is’, (omschrijving op Wikipedia).

Advertenties